Herkenning in je kind

Ja, dat deed ik als kind ook.

Zeg je dat wel eens als je over je kind of over het gedrag van je kind praat?
Dat je jezelf herkent?

Helemaal niet gek natuurlijk, want je bent niet voor niets zijn of haar ouder.
Maar hoe zit dat eigenlijk?
Wat nemen kinderen van je over en hoe gebeurt dat?

 

In deze nieuwe blog neem ik je mee in hoe kinderen leren.
Hoe wordt een kind eigenlijk gevormd?

Dit is de eerste blog in 2021 en meteen ook de eerste van een nieuwe serie.
De komende maanden lees je in de blogs informatie over onderwerpen die met opvoeden en opgroeien te maken hebben.

Nieuwe informatie of even opfrissen, zodat jij als ouder nog beter in je eigen kracht komt te staan.

 

Nature –  nurture

Wat bepaalt nu de eigenschappen van je kind?
De afkomst en genen of de omgeving en opvoeding?

Dit is het onderwerp van het ‘oeroude’ debat over nature en nurture.

De psychologische stromingen maturisme en behaviourisme kunnen hier aan gekoppeld worden.
Onder andere Rousseau en Montessori behoren tot de eerste stroming en gaan er van uit dat alles van nature in een kind zit. Dat alle stappen die een kind moet doorlopen aangeboren zijn en voorgeprogrammeerd zijn.
Locke en Skinner zijn grote vertegenwoordigers van de nurture kant, het behaviourisme. Zij gaan er van uit dat kinderen door ervaring en leerprocessen ontwikkelen. Dat een kind van nature een onbeschreven blad is en open staat voor allerlei ontwikkelingen.

 

Als je het mij vraagt,
dan kun je het niet zo zwart-wit zien.
Een kind wordt gevormd door zowel zijn ‘natuur’ als de opvoeding.
En als we kijken naar de geschiedenis, dan gaven zowel de maturisten als de behaviouristen toe dat een kind niet 100% nature of nurture is.

Ik kan het niet los van elkaar zien.
Daarom neem ik jullie mee langs beide kanten en koppel ik het aan het einde ook weer terug naar de praktijk.
Want hoe zit dat dan met die herkenning van jezelf in je kind?

 

Nature: afkomst en genen

Een kind wordt natuurlijk gevormd door een stapel aan genetisch materiaal.
Een stukje van zijn vader en een stukje van zijn moeder, die bij elkaar komen als de eicel wordt bevrucht door de zaadcel. Die twee cellen gaan delen, delen en delen en zorgen er voor dat alle organen en ledematen worden aangelegd.

In aanleg (van nature) kunnen er verschillen zijn in dat genetisch materiaal.
Het kan bijvoorbeeld erfelijk bepaald zijn dat je een chromosoom meer of minder hebt of een bepaald syndroom bij je draagt.
Je kunt je voorstellen dat dit ook zeker invloed kan hebben op hoe een kind leert en zich ontwikkelt.

Deze verschillen tussen het ene en het andere kind zijn dus eigenlijk al bepaald op het moment dat de eicel en zaadcel elkaar ontmoeten.
Er is nog een andere soort aanleg: datgene dat gebeurt tussen de bevruchting en de geboorte.

Al langer is bekend dat bijvoorbeeld een rokende moeder tijdens de zwangerschap geen positieve effecten heeft op de ontwikkeling van de baby. Recente onderzoeken en ontwikkelingen uit de geboortepsychologie laten zien dat er nog veel meer van invloed kan zijn op de groei van een kind. In de buik en ook daarna.

Gebeurtenissen tijdens de zwangerschap en ook zeker tijdens de geboorte worden al opgeslagen in het lichaam van de baby. Cognitief kan een kind (of volwassene) zich hier niets van herinneren. De hersenen zijn daar nog helemaal niet ver genoeg voor ontwikkeld. De ‘herinneringen’ worden opgeslagen in het celgeheugen. Het lichaam weet dus wat het heeft meegemaakt.

Een verhuizing tijdens de zwangerschap kan behoorlijk wat stress met zich meebrengen, wat ook direct invloed heeft op het kindje in de buik.
En wat denk je van een geboorte? Dat is al helemaal geen pretje voor een baby. Jezelf door zo’n nauw kanaal naar buiten wurmen. En dan gaat het nog ‘vanzelf’.
Al deze gebeurtenissen en ervaringen neemt een kind mee. Ze zijn van nature al aanwezig.

 

Nurture: omgeving en opvoeding

Na de geboorte begint de eerste ‘echte’ kennismaking met de buitenwereld.
Waar wordt een kind geboren?
In een warme en liefdevolle omgeving? Of wordt het geboren op een plek die helemaal niet veilig is?

Een land, plaats, situatie en gezin hebben zo invloed op de ontwikkeling van een kind.
Wanneer een kind zich in een oorlogssituatie bevindt, dan zal het waarschijnlijk anders met uitdagingen om gaan, dan een kind dat opgroeit in een rustige en veilige omgeving.

Ook de opvoeding heeft invloed.
Na de geboorte gaat bijvoorbeeld het hechtingsproces verder. Dit is in de buik al gestart tussen moeder en kind.
Wordt een kind gezien door zijn ouders, wordt er op een gepaste manier op hem of haar gereageerd?
De hechting is voor een kind zijn basis. Vanuit daar bouwt hij verder.

En hoe gaat dat dan?

Kinderen leren door modeling en imitatie.
Alles dat ze vaak zien, zullen ze gaan herhalen en zich eigen maken.
De ouders zijn hierin vaak het grootste ‘model’, omdat dit de personen zijn die een kind het vaakst ziet.
Wanneer een kind naar school gaat, dan verandert dit. De leerkracht gaat een belangrijke modelrol vervullen en later doet de sociale omgeving dit: de vriendjes en vriendinnetjes.

Als een kind iets vaak ziet, dan neemt het dit over.
Het gaat er van uit dat dat hoort of werkt. De letterlijke imitaties in spel zijn hier voorbeelden van.
Je kunt jezelf bijvoorbeeld horen praten als een kind in zijn spel een telefoongesprek voert.

‘Van imiteren kun je leren’

Alles maar herhalen, herhalen en herhalen. Totdat je het je eigen hebt gemaakt.
Dat is wat een kind doet.

Als jij als ouder iets vaak doet in de opvoeding, dan zal je kind dit op gaan pakken en meenemen.
Of je dat nu wil of niet.

 

In de praktijk

Ja, hoe zit dat nu met die herkenning?

Dit kan dus door twee ‘manieren’ komen.
Het kan erfelijk bepaald zijn dat je kind zich op een bepaalde manier ontwikkelt.
Wanneer dit erfelijke deel van jouw kant komt, dan heb jij je mogelijk op zo’n zelfde manier gevormd en herken je dat.
Ook de zwangerschap en geboorte kunnen hier dus een belangrijke rol in spelen.
Hoe ben jij zelf geboren? Ging dat snel of met horten en stoten? En hoe ging dat bij je kind?
Als jullie soortgelijke ervaringen hebben van de geboorte, dan kunnen de gedragingen later in het leven ook hetzelfde zijn. Dat kan 1-op-1 ouder naar kind, maar ook een vergelijk tussen jouw eigen kindertijd en die van je kind.

De andere manier is de omgeving en opvoeding.
Hoe jij je kind opvoedt wordt weer ingegeven door wat jij zelf hebt ervaren.
Je kunt iets precies het tegenovergestelde willen doen dan jouw eigen ouders deden of je volgt in hun lijn.
Zo kunnen jouw kinderen dus een zelfde soort opvoeding krijgen als jijzelf.

En soms werkt het ook zo, dat je het heel graag anders wil, maar bepaalde gedragingen bij jou ‘vastgeroest’ zijn.
Je laat ze vaak zien, waardoor je kind dit vaak ziet en dus overneemt.

 

En nu?

Leuk al die informatie, maar wat moet ik er mee?

Wanneer jij jezelf herkent in je kind, probeer dan na te gaan waar dit vandaan komt.
Komt het door de opvoeding of meer door de aanleg?
Heb je wel eens vergeleken hoe jouw geboorte is geweest en die van je kind?

Wanneer jij in jouw kind herkent hoe jij zelf als kind was, hoe gaat het dan nu?
Loop je nog steeds tegen hetzelfde aan of heb je je daarin ontwikkeld?
Vaak is het tweede van toepassing.
Besef dat je dan zo veel kennis en ervaring in pacht hebt.
Jij hebt de ontwikkeling al doorgemaakt en kunt jouw kind een stap verder helpen door die ontwikkeling met hem of haar te delen. Wat heeft jou geholpen? Jij kunt vanuit jouw eigen ervaring en kracht je kind daar weer verder mee helpen.

Komt het meer door de aanleg?
Heeft het te maken met bijvoorbeeld een genetische afwijking of ligt het meer in het geboorteverhaal?
Ook dan: deel je ervaring.
Hoe ben jij er mee omgegaan? Wat heeft jou geholpen?
Specifiek voor het geboorteverhaal: vertel je kind zijn eigen geboorteverhaal en als dat soortgelijk is aan het jouwe (en je kind staat er voor open) vertel dan ook jouw eigen verhaal. De herkenning en erkenning kunnen helpen!

 

Ik hoop dat deze eerste blog je meer informatie en inzicht heeft gegeven in hoe een kind leert en waar die herkenning in je kind vandaan kan komen.

Jij als ouder hebt al veel kennis en ervaring in huis. Gebruik die!

Zo wordt opvoeden (weer) een leuk spel!

 

Mocht je vragen hebben over deze blog, stuur me dan een berichtje.
Heb je hulp nodig bij bijvoorbeeld het uitzoeken van het geboorteverhaal: plan dan meteen een online afspraak in. Ik denk graag met je mee!